Kodeks Occo

Po nagraniu w kościele ojców jezuitów na Krijtbergu. Członkowie chóru skupieni wokół dyrygenta Marcela Pérèsa i rektora kościoła o. Bena Frie SJ.

Celem projektu, prowadzonego pod kierunkiem wybitnego francuskiego znawcy i wykonawcy muzyki dawnej Marcela Pérèsa, było przygotowanie i wykonanie ze specjalnie stworzonym w tym celu chórem Ex tempore muzyki z szesnastowiecznego rękopisu Kodeks Occo, zawierającego muzykę wykonywaną podczas liturgii w sanktuarium Cudownej Hostii w Amsterdamie, właśnie tam, gdzie ona powstała. Mieliśmy zaśpiewać koncert w kościele ojców jezuitów na Krijtbergu, kilkaset metrów od nie istniejącego już sanktuarium, a kolejny w działającym dzisiaj diecezjalnym sanktuarium maryjnym w Heiloo koło Amsterdamu.

Plany pokrzyżował wybuch pandemii, kiedy byliśmy już w Amsterdamie, i ostatecznie dzięki życzliwości o. Bena Frie SJ, rektora kościoła, nagraliśmy przygotowany materiał na profesjonalnym sprzęcie. Jest on dostępny w internecie i został wykorzystany do opracowanego przez ojców jezuitów podcastu, pozwalającego przejść „wirtualnie” również odwołaną Cichą procesję.

W przyszłości przewidziane są kolejne koncerty, kiedy już pandemia pozwoli nam wrócić do normalnego życia. Link do nagrania znajduje się tutaj: Nagranie muzyki z „Kodeksu Occo” dostępne w Internecie.

A oto, jak projekt „Kodeks Occo” zapowiadał na początku pracy Marcel Pérès:

Projekt „Kodeks Occo” ma na celu wdrożenie śpiewaków w odczytywanie piętnasto- i szesnastowiecznych rękopisów wielogłosowych w oryginalnym zapisie.
Znajomość tego zapisu jest kluczowa dla uchwycenia natury i wewnętrznej dynamiki konstrukcji dźwiękowych gotyku płomienistego. Ten system notacji odsłania jednocześnie wielość parametrów związanych z koncepcją, przekazem i funkcją muzyki, której jest znakiem.
W celu rzeczywistego pogłębienia znajomości notacji projekt będzie realizowany w dłuższym okresie. Na rok 2019 przewidzianych jest kilka spotkań. Umożliwi to praktyczne zaznajomienie się z tą notacją, konieczne do przywrócenia do życia skarbów wielogłosowych tamtej epoki, większej grupie śpiewaków.

Kodeks Occo to rękopis wykonany na początku XVI wieku w pracowni Piotra Alamiré, najznakomitszego kaligrafa tego okresu. Zawiera on liczne skarby polifonii franko-flamandzkiej XV wieku. Niektóre z nich są znane — zostały skomponowane przez wielkich śpiewaków tamtej epoki, takich jak Isaac, Mouton, Josquin des Prez; inne zaś są dziełem kompozytorów anonimowych.

Rękopis powstał na potrzeby amsterdamskiego kościoła Heilige Stede, służącego kultowi Najświętszego Sakramentu. Kościół ten został zbudowany w XIV wieku w miejscu cudu, który nastąpił na tym miejscu: Hostia wrzucona w ogień podniosła się z płomieni i pozostała tak w zawieszeniu przez wiele dni.
Cud ten miał wielki oddźwięk i Amsterdam stał się dzięki niemu miejscem kultu. Jeszcze dzisiaj, aby czcić pamięć tego wydarzenia, każdego roku w środku marca odbywa się w Amsterdamie wielka milcząca procesja, która rozpoczyna się o północy i gromadzi ok. 12 tysięcy osób.

Zgodnie z naszym planem grupa polskich śpiewaków, kiedy już będzie gotowa, włączy się w tę celebrację religijną, ożywiając w licznych kościołach Amsterdamu wielogłosowe skarby spisane w kodeksie Occo i oczekujące cicho na chwilę, w której powrócą do życia.
W 2019 r. odbędą się cztery spotkania: w styczniu, marcu, maju i sierpniu.
Na spotkaniach tych będziemy zgłębiać, w pierwszym roku, Missa Pange Lingua Josquina Desprez, Tantum ergo oraz introit Cibavit w wersji wielogłosowej anonimowego autora.

Zarazem będziemy studiować jednogłosowe oficjum ku czci Najświętszego Sakramentu autorstwa świętego Tomasza z Akwinu. Oficjum to, skomponowane niedługo po oficjalnym ogłoszeniu święta Bożego Ciała w 1264 r., stanowi bowiem muzyczne i teologiczne źródło nabożeństwa ku czci Najświętszego Sakramentu i w XV wieku stało się podstawą wspaniałych opracowań artystycznych. Kodeks Occo jest tego najważniejszym świadectwem.