Ruszył nowy projekt z Kodeksu Occo

Po sukcesie pierwszego projektu muzycznego, opartego na Kodeksie Occo, rozpoczęliśmy prace nad kolejnym. Tym razem pod kierunkiem francuskiego muzykologa, kompozytora, organisty i chórmistrza Marcela Pérèsa przygotowujemy mszę Requiem autorstwa flamandzkiego kompozytora żyjącego na przełomie XV i XVI wieku, Anthoniusa Divitisa (Antoine’a de Févina). Musiała być wykonywana w amsterdamskiej kaplicy Cudu Eucharystycznego Heilige Stede, skoro została umieszczona w Kodeksie Occo. Ilustracje do tej mszy są jeszcze bogatsze, ale też bardziej zdumiewające, niż do mszy Pange lingua, którą poznawaliśmy jako pierwszą. Oto jedna z nich:

Tym razem zaczęliśmy rozczytywanie nut w grupach spotykających się w różnych miastach (Kraków, Warszawa, być może dołączą kolejne), żeby podczas warsztatów z naszym maestro móc się już skupić na kwestiach muzycznych. Zapraszamy śpiewające osoby, pragnące dołączyć do tego projektu, do skontaktowania się z nami: kontakt@brandsma.pl

Galeria zdjęć z koncertu „Kodeks Occo” w Jarosławiu

25 sierpnia br. w jarosławskiej kolegiacie rozbrzmiały dźwięki Missa Pange lingua Josquina Desprez oraz utwory innych wyśmienitych kompozytorów, zapisane w rękopisie zwanym Kodeksem Occo, pochodzącym z nieistniejącego już sanktuarium Cudu Eucharystycznego w Amsterdamie (De Heilige Stede). Koncert ten odbył się w ramach XXIX Festiwalu Muzyki Dawnej „Pieśń naszych korzeni” w Jarosławiu w związku z przypadającą 27 sierpnia 550. rocznicą śmierci tego wybitnego frankoflamandzkiego kompozytora.

Program, identyczny z programem ubiegłorocznych amsterdamskich występów chóru Ex Tempore, organizowanych przez nasze Stowarzyszenie (z wydatną pomocą Fundacji Dominikański Ośrodek Liturgiczny oraz Fundacji Świętego Benedykta), wykonał Chór Festiwalowy z udziałem kilkunastu członków chóru Ex Tempore pod batutą Marcela Pérèsa, pomysłodawcy i kierownika muzycznego całego projektu „Kodeks Occo”. O sanktuarium, chórze Ex Tempore, Kodeksie Occo i związanym z nim projekcie muzycznym pisaliśmy już wielokrotnie i dalszych informacji można poszukać w dawniejszych wpisach.

Wcześniej, w poniedziałek 23 sierpnia, Marcel Pérès oraz prezes Stowarzyszenia Brandsma Dominika Krupińska opowiedzieli o Kodeksie Occo i opartym na nim programie chóru Ex Tempore, jak też o historii Cudu Amsterdamskiego i amsterdamskiej „Cichej Procesji” na seminarium dla uczestników festiwalu. Zagadnienia te były w Polsce dotąd niemal nieznane, więc wzbudziły duże zainteresowanie.

Serdecznie dziękujemy organizatorom Festiwalu Muzyki Dawnej „Pieśń naszych korzeni” w Jarosławiu za włączenie przygotowanego przez Marcela Pérèsa oraz chór Ex Tempore programu do programu tegorocznego Festiwalu oraz za udostępnienie zdjęć z koncertu i prób do niego, które prezentujemy w galerii poniżej.

Fot. Mirosław Chudy, Michał Żołyniak, Aleksandra Bednarz, Antoni Wala. © Wszelkie prawa zastrzeżone.

Muzyka z Kodeksu Occo na festiwalu w Jarosławiu! Zapraszamy!

Informujemy z wielką radością, że program z Kodeksu Occo, przygotowany i wykonany w ub.r. w Amsterdamie pod kierunkiem Marcela Pérèsa w ramach współprowadzonego przez nasze Stowarzyszenie projektu, zostanie wykonany 25 sierpnia o 20.00 w kolegiacie jarosławskiej podczas Festiwalu Muzyki Dawnej „Pieśń Naszych Korzeni”. Koncert odbędzie się w formule Chór Festiwalowy + członkowie chóru Ex Tempore będącego pierwotnym wykonawcą tego programu. Jeśli chcą Państwo zmierzyć się z tą muzyką, a nie tylko jej posłuchać, zapraszamy na warsztaty, które będą się odbywały od niedzieli 22 sierpnia (początek godz. 14.00). Obowiązują zapisy. Bliższe informacje są tutaj.

Pod ilustracją (plakatem festiwalowym) zamieszczamy dodatkowe informacje opracowane przez organizatorów Festiwalu.

Missa Pange lingua Josquina des Prez ku czci Najświętszego Sakramentu

Środa, 25 sierpnia, Kolegiata pw. Bożego Ciała

Chór Festiwalowy
z udziałem członków Chorus Ex Tempore
dyr. Marcel Pérès

Kodeks Occo powstał na początku XVI wieku w warsztacie Petrusa Alamiré, najwybitniejszego kaligrafa tamtych czasów. Zawiera skarby XV-wiecznej polifonii franko-flamandzkiej. Niektóre są znane i zostały skomponowane przez wielkich śpiewaków tamtej epoki – Isaaca, Moutona, Josquina des Prez, inne zaś są dziełem anonimowych kompozytorów. Rękopis ten przeznaczony był na użytek kościoła w Amsterdamie – Heilige Stede – poświęconego czci Najświętszego Sakramentu. Został on zbudowany w XIV wieku dokładnie w miejscu Cudu, który wydarzył się w marcu 1345 r.: Hostia wrzucona do ognia uniosła się z płomieni i pozostawała zawieszona przez kilka dni. Cud ten wywarł na ówczesnych wielki wpływ i przyczynił się do powstania w Amsterdamie ważnego centrum religijnego. Nawet dzisiaj dla uczczenia jego pamięci co roku w połowie marca na amsterdamskim Starym Mieście formuje się liczna, milcząca procesja. Zaczyna się ona o północy i gromadzi tysiące ludzi.

Program Kodeks Occo obejmuje repertuar ku czci Najświętszego Sakramentu, pochodzący ze wspomnianego rękopisu: Missa Pange lingua Josquina des Prez, a także inne skarby polifonii, z których część zachowała się tylko w Kodeksie Occo i czekała w milczeniu na moment, kiedy będzie mogła znowu ożyć.

Chorus Ex Tempore, Chór festiwalowy

Warsztaty i koncert, odbywające się podczas tegorocznego festiwalu, stanowią kontynuację prac nad tym repertuarem, prowadzonych przez Marcela Pérèsa i zespół Ex Tempore. Pierwsza faza tego projektu, rozpoczęta jesienią 2018 i zakończona w marcu 2020 wykonaniem w Amsterdamie, organizowana była przez Stowarzyszenie Brandsma, Fundację Świętego Benedykta i Fundację Dominikański Ośrodek Liturgiczny.

Projekt Chorus ex Tempore ma na celu wyszkolenie śpiewaków do czytania średniowiecznych rękopisów w ich oryginalnej notacji, zwłaszcza zawierających repertuar najrzadziej używany. Znajomość dawnych notacji jest niezbędna do zrozumienia natury i wewnętrznej dynamiki architektury dźwięku. Różne systemy notacji ukazują także liczne parametry związane z koncepcją, przekazem i funkcją muzyki, których są znakiem. Żeby umożliwić naprawdę dogłębne poznanie notacji, projekt trwa przez długi czas. W ciągu roku odbywa się siedem spotkań po 4 lub 5 dni. Dzięki temu w Chorus ex Tempore może uczestniczyć liczna grupa śpiewaków pragnących zdobyć praktyczną wiedzę o notacji, niezbędną do ożywienia muzycznych skarbów konkretnej epoki. Chór tworzą osoby pragnące odkryć, pod kierunkiem Marcela Pérèsa, wewnętrzne życie tych zapomnianych repertuarów. Jest on otwarty dla wszystkich – składa się z osób uczących się, amatorów oraz profesjonalistów. Większość śpiewaków stanowią Polacy, ale obecni są też przedstawiciele innych krajów (Włochy, Portugalia, Francja, Litwa, Estonia, Węgry,
Czechy…). Projekt Chorus ex Tempore ma stanowić duchowe stowarzyszenie ludzi, którzy naprawdę chcą odkrywać ten zapomniany repertuar.

Więcej informacji na temat projektu oraz rękopisu można znaleźć na stronach:
Stowarzyszenie Brandsma
Kodeks Occo w portalu liturgia.pl
blog Adoptuj kościół w Holandii

Nowe władze Stowarzyszenia Brandsma

Nasze stowarzyszenie powstało w marcu 2018 r. i kilka miesięcy temu upłynęła kadencja pierwszych władz. 28 czerwca 2021 r. (opóźnienie dozwolone na mocy nowelizacji ustawy o stowarzyszeniach, wprowadzonej ustawą covidową) odbyło się walne zebranie członków, które udzieliło absolutorium odchodzącemu zarządowi i wybrało nowe władze. Kilka dni temu zmiany zostały wpisane do Krajowego Rejestru Sądowego i możemy już je oficjalnie ogłosić. Oto nowe władze:

Zarząd:
Hanna Dominika Krupińska – prezes
Weronika Żurowska – członek
Stanisław Kokoszka – członek

Komisja Rewizyjna:
Kamil Kardel – przewodniczący
Anna Dudziak – członek
Wojciech Dominiak – członek

Powodzenia!

W tym roku amsterdamska Cicha Procesja odbędzie się w Krakowie!

Czytelnikom bloga Adoptuj kościół w Holandii na pewno nie trzeba przypominać, czym jest słynna amsterdamska Cicha Procesja i jakie wydarzenie upamiętnia. Pisaliśmy już o tym wielokrotnie, dwa lata temu zamieściliśmy relację z udziału w niej, a rok temu mieliśmy zaśpiewać w Amsterdamie i Heiloo koncerty prezentujące muzykę śpiewaną przed prawie pięciuset laty w amsterdamskim Świętym Miejscu (Heilige Stede), kaplicy Amsterdamskiego Cudu. Zarówno nasze koncerty, jak i sama Cicha Procesja zostały w ostatniej chwili odwołane z powodu ogłoszenia lockdownu przez rząd holenderski; muzykę nagraliśmy więc u gościnnych amsterdamskich jezuitów i jest dziś dostępna w internecie, a sami z wieloma przygodami wróciliśmy do domów, czekając na złagodzenie restrykcji.


Witraż z kaplicy w amsterdamskim Begijnhofie, upamiętniający zbudowanie pierwszej kaplicy Heilige Stede w miejscu Cudu Amsterdamskiego przy ul. Kalverstraat. Fot. © DK

Koronawirus jak na razie górą i w tym roku również zabraknie Cichej Procesji na uliczkach starego Amsterdamu; jednak Polakom fantazji nigdy nie brakuje i zaraz szybciutko wymyśliliśmy, że skoro my nie możemy pojechać na procesję, to procesja przyjedzie do nas. W końcu w Krakowie również mamy wąskie średniowieczne uliczki, w XIV wieku wydarzył się lokalny cud eucharystyczny, a nawet kościół związany z tym cudem również uległ zburzeniu i został po nim tylko pusty placyk. A ponieważ tuż koło tego placyku stoi dominikańska bazylika Świętej Trójcy, przy której działają nasi wypróbowani przyjaciele – Fundacja Dominikański Ośrodek Liturgiczny – długo zastanawiać się nie było trzeba.

O naszym zwariowanym pomyśle napisaliśmy do biskupa Jana Hendriksa, ordynariusza haarlemsko-amsterdamskiego, a on od razu przesłał nam prześliczny list przeznaczony dla uczestników procesji, w którym pisze, jak bardzo cieszy się z naszej inicjatywy, i udzielił nam swego błogosławieństwa. Co dokładnie napisał – a są to rzeczy bardzo ciekawe – będzie można się dowiedzieć osobiście w sobotę 20 marca w Krakowie, bo list zostanie odczytany na zakończenie Mszy świętej o godz. 12.00 w południe w bazylice Świętej Trójcy przy ul. Stolarskiej, przed wyruszeniem procesji w trasę. Organizujemy naszą procesję w dzień, by wieczorem móc śledzić w internecie transmisję uroczystej Mszy świętej z Amsterdamu (po niej odbędzie się jeszcze emisja filmu o Cichej Procesji).

Krakowska trasa Cichej Procesji będzie przebiegać z miejsca, gdzie dawniej stał kościół Wszystkich Świętych, z którego w połowie XIV wieku złodzieje ukradli monstrancję z hostią, na Kazimierz, czyli do dawnej wsi Bawół, koło której świętokradcy rzucili ją w bagno, przerażeni swoim czynem. Następnie inną trasą powrócimy na miejsce startu. Przejdziemy też koło katedry wawelskiej, siedziby biskupa krakowskiego, który wyruszył w uroczystej procesji po ukradzioną i porzuconą monstrancję, odnalezioną dzięki temu, że emitowała światło. W połowie drogi zaśpiewamy kilka utworów wykonywanych niegdyś ku czci Cudownej Hostii w amsterdamskiej Heilige Stede – pochodzą one oczywiście z naszego zeszłorocznego programu koncertowego. Uczynimy to w pięknym, gotyckim kościele Bożego Ciała, wybudowanym przez króla Kazimierza Wielkiego na miejscu cudownego odnalezienia ukradzionej monstrancji. W kościele posługują ojcowie kanonicy laterańscy, którzy serdecznie nas do siebie zaprosili 🙂

Każdego z Państwa, kto może przybyć i wziąć udział w Cichej Procesji w Krakowie, serdecznie zapraszamy! Początek: 20 marca, godz. 12.00, bazylika Trójcy Świętej przy ul. Stolarskiej w Krakowie. Forma, ma się rozumieć, taka jak w Amsterdamie: prywatne przejście w małych grupkach w milczeniu bez żadnych zewnętrznych znaków.

Organizatorzy: Fundacja Dominikański Ośrodek Liturgiczny i Stowarzyszenie Brandsma.

Patronat medialny: Tygodnik Katolicki „Niedziela” – ogromnie dziękujemy i polecamy to zasłużone katolickie czasopismo. Artykuł o krakowskiej Cichej Procesji ukaże się w najbliższym numerze z datą 14 marca br., w edycji lokalnej „Niedziela Małopolska”.

Wygrał slemp :)

Jak pokazały statystyki strony, opublikowane w grudniu przepisy kulinarne na okres bożonarodzeniowy wywołały duże zainteresowanie. Poszczególne przepisy zanotowały od kilkuset do kilkudziesięciu wejść. Ale zdjęcie przygotowanej potrawy dotarło do nas tylko jedno, ono zatem wygrywa nasz konkurs kulinarno-fotograficzny. Jego autorem jest p. K. Kardel. Dziękujemy!

Konkurs świąteczny – przygotuj tradycyjne niderlandzkie danie na okres Bożego Narodzenia i przyślij nam zdjęcie

Dawno nie było nowego wpisu, bo restrykcje związane z pandemią mocno ograniczają możliwości działania :-/ Nie wolno jednak opuszczać rąk, więc wymyśliliśmy nowy pomysł, zmodyfikowany w stosunku do pierwotnego planu, aby dało się go zrealizować w warunkach „lockdownu”. Początkowo myśleliśmy o warsztatach kuchni niderlandzkiej na Boże Narodzenie, ale musimy to odłożyć na przyszłość, a teraz proponujemy:

Konkurs na zdjęcie tradycyjnego niderlandzkiego dania na okres Bożego Narodzenia 🙂

Oczywiście można też dołączyć opis, jak smakowało 🙂

Nawiązaliśmy współpracę z blogiem Nederlands Dis, prezentującym tradycyjne dania kuchni niderlandzkiej (więcej informacji: Kuchnia niderlandzka), i dzięki temu mogliśmy dla Państwa przetłumaczyć prawdziwe, oryginalne niderlandzkie przepisy kulinarne.
Jest m.in. ciasto Trzech Króli i wino biskupa 🙂 Zapraszamy do wypróbowania, a potem podzielenia się z nami wrażeniami 🙂

Zasady konkursu

  1. Prosimy o samodzielne przygotowanie potraw wg przepisów zamieszczonych na podstronie Kuchnia niderlandzka, zrobienie ich zdjęć i przesłanie ich na nasz adres kontakt(małpka)brandsma.pl (wraz ze zgodą na publikację zdjęć oraz nazwiska autora potraw).
  2. Ponieważ Okres Bożego Narodzenia trwa w tym roku do 10 stycznia 2021 r., czekamy na zdjęcia do 17 stycznia, a 31 stycznia 2001 r. przedstawimy nagrodzone zdjęcia na stronie brandsma.pl oraz na profilu Stowarzyszenia Brandsma na portalu Facebook.
  3. Zdjęcia będzie oceniać kapituła, w której skład wejdzie autor bloga Nederlands Dis oraz przedstawiciele Stowarzyszenia Brandsma.
  4. Największą nagrodą jest oczywiście zjedzenie przygotowanych oryginalnych potraw 🙂 My dodatkowo zapraszamy do pochwalenia się tą wspaniałą twórczością kulinarną na naszym forum. Smacznego!

Zapraszamy też do zapisania się na nowo uruchomiony newsletter (formularz jest na stronie brandsma.pl po prawej), żeby otrzymywać NIE ZA CZĘSTO informacje o nowych wydarzeniach.

Kerststol, tradycyjny holenderski bożonarodzeniowy wypiek świąteczny.
Fot. Wikimedia Commons/takeaway

Nagranie muzyki z „Kodeksu Occo” dostępne w Internecie

Wyjazd chóru „Ex Tempore”, chociaż zbiegł się z wybuchem epidemii koronawirusa, doszedł jednak do skutku. Co prawda dwa koncerty w Amsterdamie i Heiloo, które organizowaliśmy, zostały odwołane, ale mimo to można uznać, że nasz cel został spełniony, i to z naddatkiem.

Chór „Ex Tempore” z Marcelem Pérèsem w kościele św. Franciszka Ksawerego na amsterdamskim Krijtbergu. Koło Maestra stoi ks. Ben Frie SJ, rektor kościoła, który umożliwił nam przeprowadzenie prób i nagrania <3 Niech Pan Bóg Księdzu wynagrodzi!

Pierwsza dobra wiadomość: Dzięki życzliwości naszych gospodarzy, ojców jezuitów z amsterdamskiego kościoła św. Franciszka Ksawerego na Krijtbergu, mogliśmy zaśpiewać program „Kodeks Occo” w zamkniętym kościele przed Najświętszym Sakramentem, a przecież taki był cel, dla którego powstała muzyka z „Kodeksu Occo” i który przyświecał Marcelowi Pérèsowi, gdy uruchamiał z nami ten projekt: przywrócić tę muzykę, wykonywaną współcześnie tylko na zwykłych koncertach, do kultu Bożego. Wskutek biegu wydarzeń utwory te zabrzmiały wyłącznie dla kultu Bożego, nie na koncercie! Po powrocie do Francji Marcel Pérès napisał do nas: „Jestem naprawdę poruszony… jest to dowodem, że to co robimy, nie jest tylko rodzajem turystyki muzyczno-kulturowej, lecz jest faktycznie częścią planu Bożego… Jestem szczęśliwy, że mogę być z wami wszystkimi, by pomagać wam dostrzec, czego Bóg od nas oczekuje, od początku czasu… Ten niespodziewany finał w Amsterdamie był czymś niewiarygodnie duchowym”.

Druga dobra wiadomość: Ojcowie jezuici zarejestrowali nasz śpiew na profesjonalnym sprzęcie i zmontowali przy jego użyciu podcast do wirtualnej wędrówki trasą Cichej Procesji („Stille Omgang”). Ta słynna procesja uliczkami amsterdamskiej Starówki, będąca wyrazem czci dla Cudu Eucharystycznego z 1345 r. i gromadząca co roku kilka tysięcy ludzi, miała się odbyć w nocy 21 marca i oczywiście również została odwołana. Dzięki podcastowi z naszym nagraniem każdy teraz może wziąć w niej udział, #zostającwdomu. Inicjatywa ta została nagłośniona przez holenderskie i polskie media katolickie (łącznie z KAI), dzięki czemu nasza inicjatywa przywrócenia do kultu Bożego muzyki z „Kodeksu Occo” uzyskała znacznie szerszy zasięg, niż kiedykolwiek marzyliśmy, planując koncerty dla kilkudziesięciu czy może stu osób. Otrzymaliśmy też już zaproszenia do zaśpiewania tych koncertów w przyszłości, po powrocie do normalnego życia.

Trzecia dobra wiadomość: Zapraszam do wysłuchania zarejestrowanego przez nas nagrania muzyki z „Kodeksu Occo” 🙂 Udostępnił je nasz patron medialny, portal Liturgia.pl 🙂 Artykuł zawiera również dodatkowe informacje oraz kilka zdjęć:
https://www.liturgia.pl/amsterdam-nagranie-odwolanego-koncertu-kodeks-occo-dostepne-w-internecie/


Weź udział w Cichej Procesji z podcastem z naszą muzyką z „Kodeksu Occo”

Jak Państwo się zapewne domyślają, koncerty „Kodeks Occo” musiały zostać w ostatniej chwili odwołane na skutek epidemii koronawirusa, ale przygotowany przez nas materiał muzyczny zyskał nowe życie. Ojcowie jezuici z kościoła św. Franciszka Ksawerego na Krijtbergu, nasi gospodarze, zorganizowali nam profesjonalne nagranie i użyli kilku utworów do opracowania specjalnego podcastu umożliwiającego wzięcie duchowego udziału w tegorocznej Cichej Procesji w najbliższą sobotę 21 marca wieczorem… Fizyczna procesja oczywiście również została odwołana, ale za to duchowo będzie mógł się w tym roku przyłączyć do niej każdy, nie opuszczając swego domu zgodnie z zaleceniami władz.

Podcast zawiera krótkie wprowadzenie i podsumowanie po holendersku, ale całą jego resztę stanowią odgłosy Stille Omgang i nasz śpiew. Więc w sobotni wieczór usiądź, obejrzyj mapę z trasą Procesji (https://www.stille-omgang.nl/the-route/), włącz podcast i zacznij się modlić… Ku czci Najświętszego Sakramentu oraz za Holandię, Polskę i cały świat!

Podcast trwa tyle samo czasu, ile przejście trasą procesji (amsterdamskimi uliczkami Kalverstraat, Nieuwendijjk, Warmoesstraat i Nes). Jest dostępny na prowadzonej przez holenderskich jezuitów platformie modlitewnej „Bidden Onderweg” („Módlcie się po drodze”) pod adresem https://biddenonderweg.org/speler/uitgelicht/2715

Chór „Ex Tempore” oraz koncerty „Kodeks Occo” w Amsterdamie i Heiloo zorganizowało Stowarzyszenie Brandsma we współpracy z Fundacją Dominikański Ośrodek Liturgiczny oraz Fundacją Świętego Benedykta. Patronami medialnymi przedsięwzięcia są: Liturgia.pl, Magnificat, Christianitas, Rycerz Niepokalanej, Bemint Elkander!, Miłujcie Się! oraz Adeste.org.

Nasz dyrygent, Marcel Pérès, w kościele na Krijtbergu

14-15 marca 2020: koncerty „Kodeks Occo” w Amsterdamie i Heiloo w 675. rocznicę Cudu Amsterdamskiego

14 marca: koncert o godz. 19.15 w sanktuarium Matki Bożej Pomagającej w Potrzebie (Onze Lieve Vrouw ter Nood, w kościele Bedevaartkapel) w Heiloo

15 marca: śpiew na Mszy św. o godz. 9.30 oraz koncert o godz. 15.00 w kościele św. Franciszka Ksawerego na Krijtbergu w Amsterdamie

– oto występy nowego, międzynarodowego chóru „Ex Tempore” pod dyrekcją Marcela Pérèsa, wybitnego kompozytora, organisty i badacza muzyki średniowiecznej. Dokładnie w 675. rocznicę amsterdamskiego Cudu Eucharystycznego, dołączając do obchodów tego wyjątkowego wydarzenia, chór „Ex Tempore” wykona w Amsterdamie i Heiloo program oparty na słynnym Kodeksie Occo, jedynym ocalonym z nieistniejącego już sanktuarium Amsterdamskiego Cudu, które do momentu zniszczenia (2 poł. XVI w.) rozsławiało to miasto w całej Europie. Miejsca koncertów zostały wybrane świadomie: piękny, zabytkowy kościół św. Franciszka Ksawerego na Krijtbergu znajduje się bardzo blisko dawnego sanktuarium Cudu i cieszy się dużą popularnością wśród wiernych i turystów, a sanktuarium Matki Bożej w Heiloo pod Amsterdamem jest z kolei dzisiaj jednym z najważniejszych miejsc pielgrzymkowych Holandii.

Projekt „Chorus ex Tempore”

Projekt „Chorus ex Tempore” ma na celu wyszkolenie śpiewaków do czytania średniowiecznych rękopisów w ich oryginalnej notacji, zwłaszcza zawierających repertuar najrzadziej używany.

Znajomość dawnych notacji jest niezbędna do zrozumienia natury i wewnętrznej dynamiki architektury dźwięku. Różne systemy notacji ukazują także liczne parametry związane z koncepcją, przekazem i funkcją muzyki, których są znakiem.

Żeby umożliwić naprawdę dogłębne poznanie notacji, projekt trwa przez długi czas. W ciągu roku odbywa się siedem spotkań po 4 lub 5 dni. Dzięki temu w „Chorus ex Tempore” może uczestniczyć liczna grupa śpiewaków pragnących zdobyć praktyczną wiedzę o notacji, niezbędną do ożywienia muzycznych skarbów konkretnej epoki. Chór tworzą osoby pragnące odkryć, pod kierunkiem Marcela Pérèsa, wewnętrzne życie tych zapomnianych repertuarów. Jest on otwarty dla wszystkich – składa się z osób uczących się, amatorów oraz profesjonalistów. Większość śpiewaków stanowią Polacy, ale obecni są też przedstawiciele innych krajów (Włochy, Portugalia, Francja, Litwa, Estonia, Węgry, Czechy…). Projekt „Chorus ex Tempore” ma stanowić duchowe stowarzyszenie ludzi, którzy naprawdę chcą odkrywać ten zapomniany repertuar.

Pierwszy etap projektu rozpoczął się w styczniu 2019 r. i został poświęcony rękopisowi o nazwie Kodeks Occo. W nadchodzących latach będą badane inne repertuary: w 2020 r. Szkoła Notre Dame, następnie chorał mozarabski, starorzymski, benewencki…

Kodeks Occo powstał w warsztacie Petrusa Alamiré, najwybitniejszego kaligrafa tamtych czasów, na początku XVI wieku. Zawiera skarby XV-wiecznej polifonii franko-flamandzkiej. Niektóre są znane i zostały skomponowane przez wielkich śpiewaków tamtej epoki – Isaaca, Moutona, Josquina Despreza, inne zaś są dziełem anonimowych kompozytorów.

Rękopis ten przeznaczony był na użytek kościoła w Amsterdamie – Heilige Stede – poświęconego czci Najświętszego Sakramentu. Został on zbudowany w XIV wieku dokładnie w miejscu Cudu, który się tam wydarzył w marcu 1345 r.: Hostia wrzucona do ognia uniosła się z płomieni i pozostawała zawieszona przez kilka dni.

Cud ten wywarł na ówczesnych wielki wpływ i przyczynił się do powstania w Amsterdamie wążnego centrum religijnego. Nawet dzisiaj dla uczczenia jego pamięci co roku w połowie marca na amsterdamskim Starym Mieście formuje się liczna, milcząca procesja. Zaczyna się ona o północy i gromadzi tysiące ludzi.

W marcu 2020 roku, po roku przygotowań, zespół wokalny „Ex Tempore” przybędzie do Amsterdamu, aby wykonać repertuar ku czci Najświętszego Sakramentu, pochodzący z Kodeksu Occo. Będzie obejmował Missa Pange Lingua Josquina Despreza, a także inne skarby polifonii, z których część zachowała się tylko w Kodeksie Occo i czeka w milczeniu na moment, kiedy będzie mogła znowu ożyć.

Marcel Pérès

Po studiach na kierunkach organy i kompozycja w Konserwatorium w Nicei Marcel Pérès kontynuował edukację muzyczną w Wielkiej Brytanii i Kanadzie. W 1979 r., po powrocie do Europy, zaczął specjalizować się w muzyce średniowiecznej, a w 1982 r. założył zespół Ensemble Organum, z którym podjął metodyczne badania nad średniowiecznym repertuarem liturgicznym.

W 1984 r. otworzył centrum badań nad muzyką średniowieczną CERIMM (Centre Européen pour la Recherche sur l’Interprétation des Musiques Médiévales – European Medieval Music Research and Performance Centre) przy Fundacji Royaumont, i był jego dyrektorem do 1999 r.

Z Ensemble Organum wydał około czterdziestu płyt, a większość z nich spotkała się z najwyższym uznaniem i otrzymała tytuły m.in. „Diapason d’or”, „Classical Awards”, „Choc de l’année” magazynu „Monde de la Musique” oraz najważniejszych nagrań XX wieku według „New York Timesa”.

W 2001 r. w dawnym opactwie w Moissac Marcel Pérès utworzył ośrodek CIRMA (Centre Itinérant de Recherche sur les Musiques Anciennes – Itinerant Centre for Early Music Research), mający tworzyć muzyczną prezentację wędrówek człowieka, jego sposobu myślenia oraz wiedzy w minionych stuleciach oraz wspierać rozwój obustronnie wzbogacających interakcji między żywymi tradycjami a archeologią muzyczną. Marcel Pérès jest także kompozytorem i napisał około trzydziestu utworów.

Międzynarodowa działalność Marcela Pérèsa została doceniona w 1990 r., kiedy otrzymał on nagrodę francuskiego sekretarza stanu ds. międzynarodowych stosunków kulturalnych Leonardo da Vinci (Prix Léonard de Vinci). W 1996 r. francuskie Ministerstwo Kultury przyznało mu wyróżnienie Kawalera Orderu Sztuki i Literatury (Chevalier de l’Ordre des Arts et des Lettres), a w 2013 r. – Oficera Orderu Sztuki i Literatury (Officier de l’Ordre des Arts et des Lettres). Marcel Pérès jest ojcem chrzestnym dzwonu Marcel, który został odlany w 2012 roku i poświęcony 2 lutego 2013 roku podczas obchodów 850-lecia katedry Notre-Dame de Paris.

Patronami medialnymi występów chóru „Ex Tempore” w Amsterdamie i Heiloo są prestiżowe media katolickie, takie jak Liturgia.pl, Magnificat, Christianitas, Rycerz Niepokalanej, Bemint Elkander!, Miłujcie Się! oraz Adeste.org. Koordynacja: Stowarzyszenie Brandsma. Współpraca: Fundacja Dominikański Ośrodek Liturgiczny i Fundacja Świętego Benedykta.